İran’da yaklaşık 28 gündür devam eden protestolarda can kaybı ve gözaltı sayıları artmaya devam ederken, gizli belgelere dayandırılan çarpıcı bir iddia kamuoyunda büyük yankı uyandırdı. İddiaya göre, 8 ve 9 Ocak tarihlerinde güvenlik güçlerinin protestolara müdahalesi sırasında 36 bin 500’den fazla kişi hayatını kaybetti.
ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan protestolarda bugüne kadar 5 bin 459 kişinin yaşamını yitirdiğini, 40 bin 887 kişinin gözaltına alındığını açıkladı. HRANA’ya göre ölenler arasında 208 güvenlik görevlisi de bulunuyor.
“TARİHİN EN KANLI İKİ GÜNÜ” İDDİASI
Londra merkezli İran International tarafından yayımlanan ve gizli belgelere, saha raporlarına ve tanık ifadelerine dayandırılan iddiada, 8–9 Ocak’ta ülke genelinde gerçekleştirilen müdahalelerin İran tarihinin en kanlı sivil baskısı olduğu öne sürüldü.
Belgelerde, güvenlik güçlerinin 400’den fazla şehir ve kasabada protestocularla çatıştığı, çok sayıda kişinin sokaklarda, hastanelerde ve gözaltı merkezlerinde hayatını kaybettiği iddia edildi. Bazı görüntü ve fotoğrafların, yaralıların hastanede tedavi görürken öldürüldüğünü gösterdiği öne sürüldü.
“KSEE VE CESET İÇİN PARA” İDDİALARI
Belgelerde ayrıca, bazı ailelerin yakınlarının cenazelerini alabilmek için yüksek meblağlar ödemeye zorlandığı, hatta “kurşun ücreti” talep edildiği iddiaları da yer aldı.
İddiaya göre, İran’daki üst düzey güvenlik kurumlarının devlet yetkililerine sunduğu raporlarda 20 Ocak’ta ölü sayısının 30 bini aştığı, 24 Ocak itibarıyla ise 36 bin 500’ü geçtiği belirtildi. Bu rakamlar bağımsız kaynaklarca henüz doğrulanmış değil.
RESMİ RAKAMLARLA ÇELİŞİYOR
İran Şehit ve Gaziler Vakfı Adli Tıp Kurumu ise yaptığı son açıklamada, protestolarda 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu. Bu kişilerin 2 bin 427’sinin güvenlik görevlileri ve siviller olduğu, geri kalan vakalara ilişkin ise detay paylaşılmadığı belirtildi.
HRANA ise doğrulanan vaka sayısının arttığını öne sürerek ölü ve gözaltı rakamlarını güncellemeyi sürdürdüğünü açıkladı.
İRAN’DA PROTESTOLAR NASIL BAŞLADI?
Gösteriler, 28 Aralık 2025’te yerel para biriminin hızla değer kaybetmesi ve ekonomik sıkıntıların derinleşmesiyle Tahran Büyük Çarşı’da başlamış, kısa sürede ülke geneline yayılmıştı. 8 Ocak’ta protestoların şiddetlenmesi üzerine İran yönetimi internet erişimini kısıtlamıştı.
